Avrupa’da Koksidiyoz Trendleri
Huvepharma® tarafından geliştirilmiş kanatlı performans platformu Aviapp® en son teknolojiyi ve veri odaklı yaklaşımı bir araya getiren benzersiz bir servistir. Modern kanatlı işletmelerinin management ve hayvanların sağlığa ilişkin performanslarına yönelik karşı karşıya kaldıkları zorlukları yönetmede güvenilir bir çözüm sunar.
Kullanıcılarına verilerini bağımsız bir şekilde işleme ve yönetme olanağı sağlayan Aviapp®, verilere ilişkin detayların kontrolünü daima sizin elinizde tutar. Bu sayede güvenilir karşılaştırmalar yapılabilir, performans gelişimi takip edilebilir ve ortaya çıkan sorunlar hızla tespit edilebilir. Bugün dünyanın önde gelen birçok kanatlı işletmesi tarafından tercih edilen Aviapp®, işletmelere sektörel standartlarla kıyaslama yapma ve sürdürülebilir başarıya ulaşma konusunda güçlü bir destek sunar.
Kanatlı sektörünün karşı karşıya olduğu en önemli konulardan biri koksidiyoz olmaya devam etmektedir. Broyler üretiminde uzun yıllardır bilinen bu hastalık, hala ciddi bir mücadele alanı ve performans kayıplarına yol açarak her yıl yaklaşık 10 milyar € ekonomik zarara neden oluyor. Aviapp® üzerinden yapılan trend analizleri, Avrupa’nın farklı bölgelerinde koksidiyoz baskısının giderek arttığını ortaya koyuyor. Peki, bu tabloyu değiştirmek mümkün mü? Bu kapsamda hazırlanan raporda, 3,5 yıl boyunca dört Avrupa ülkesinden 15.000’den fazla sürü ve 90.000’in üzerinde lezyon skoru değerlendirilerek sektöre ışık tutan veriler elde edilmiştir. (Tablo 1).
Tablo 1. Dört Avrupa ülkesinden toplanan lezyon skoru verilerinin genel görünümü
Koksidiyoz Trendleri: Toplam Ortalama Lezyon Skoru (TMLS)
Veriler gösteriyor ki:
- Belçika’da ortalama lezyon skorları 2022’den bu yana düzenli bir artış eğilimi gösteriyor.
- Fransa’da yükseliş trendi 2022 baharından sonra sabitlenmiş durumda.
- İspanya’da skorlar genel olarak stabil seyretse de belirgin bir mevsimsellik dikkat çekiyor.
- Birleşik Krallık’ta ise 2022 baharındaki dikkat çekici düşüşün ardından 2024’te yeniden artış gözlemlendi.
TMLS (Toplam Ortalama Lezyon Skoru), broyler üretiminde en önemli üç Eimeria türünün skorlanması üzerinden hesaplanan, koksidiyoz baskısını değerlendirmede kullanılan temel göstergelerden biridir. Belçika, Fransa, İspanya ve Birleşik Krallık’tan elde edilen trend analizleri, genel olarak istikrarlı bir koksidiyoz baskısına işaret ederken, özellikle 2022 baharında baskının arttığı dönemler dikkat çekiyor. Bununla birlikte, Belçika’da 2022’de düşük seviyelerden başlayan skorların sonrasında düzenli bir artış eğilimine girmesi önemli bir istisna olarak öne çıkıyor (Şekil 1).
Şekil 1. 2021–2024 yılları arasında dört farklı Avrupa ülkesinde toplam ortalama lezyon skoru
TMLS genel koksidiyoz baskısını anlamak için iyi bir gösterge olsa da bazı kritik trendleri gölgede bırakabilir. Bu nedenle E. acervulina, E. maxima ve E. tenella özelinde yapılan detaylı analiz, farklı ülkelerde çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.
E. acervulina Trendleri
Şekil 2’de öne çıkan bulgular:
- Belçika: E. acervulina lezyon skorları düzenli bir artış göstermektedir.
- Fransa: 2021–2022 yılları arasında hafif bir yükseliş gözlemlenmiş, sonrasında skorlar sabitlenmiştir.
- İspanya: Skorlar genel olarak stabil kalmış olsa da belirgin bir mevsimsellik dikkat çekmektedir.
- Birleşik Krallık: 2024’ün başından itibaren E. acervulina skorlarında keskin bir artış yaşanmıştır.
Şekil 2. 2021–2024 yılları arasında dört Avrupa ülkesinde ortalama E. acervulina lezyon skorları
E. maxima Trendleri
Şekil 3, E. maxima baskısına dair öne çıkan trendleri ortaya koyuyor:
- Belçika: 2022’de maxima baskısı azalma göstermiş, ancak sonrasında yeniden yükselişe geçmiştir.
- Fransa: 2023’ün başına kadar yükseliş kaydedilmiş, ardından düşüş eğilimine girmiştir.
- İspanya: Veriler, maxima baskısında uzun vadeli bir azalma trendine işaret etmektedir.
- Birleşik Krallık: 2022 bahar aylarında zirve noktasına ulaşılmış, sonrasında düzenli bir düşüş gözlemlenmiştir.
Şekil 3. 2021–2024 yılları arasında dört Avrupa ülkesinde ortalama E. maxima lezyon skorları
Şekil 4, E. tenella lezyon skorlarına ilişkin öne çıkan bulguları ortaya koyuyor:
- Belçika: E. maxima’da olduğu gibi 2022’de düşüş yaşanmış, ardından yeni bir yükseliş trendi başlamıştır.
- Fransa: E. tenella baskısı, istikrarlı bir şekilde azalma eğiliminde seyretmiştir.
- İspanya: Genel tablo stabil görünse de belirgin bir mevsimsellik etkisi dikkat çekmektedir.
- Birleşik Krallık: E. maxima ile benzer bir seyir izlenmiş, ancak pik noktası 2022 yazında gerçekleşmiştir (E. maxima için bu pik 2022 baharında görülmüştü)
Şekil 4. 2021–2024 yılları arasında dört Avrupa ülkesinde ortalama E. tenella lezyon skorları
Tartışma
Son yıllarda iklimsel değişimlerin belirgin şekilde artış gösterdiği tartışmasız bir gerçek. Bu değişim, koksidiyoz baskısı üzerinde doğrudan etkiler yaratıyor. Genel olarak yağış gözlendiği mevsimlerde koksidiyozu tetiklerken, daha kuru dönemler nispeten rahatlama sağlıyor. Belçika’da 2021’den bu yana Eimeria baskının artmasının nedenlerinden biri bu olabilir. Ancak tüm tabloyu yalnız iklim koşullarına bağlamak oldukça yüzeysel olur; zira koksidiyoz baskısına birden fazla faktör etki etmektedir.
Doğru yönetimsel uygulamalar, dezenfeksiyon protokolleri, ara dönem süreleri ve biyogüvenlik önlemlerinin yanı sıra, artan koksidiyoz baskısına karşı en etkili stratejilerden biri de koksidiyostat ürün rotasyonudur. Bu analize dahil edilen ülkeler, koksidiyoz kontrol programlarında farklı stratejiler uygulamaları nedeniyle seçilmiştir. İspanya bu konuda dikkat çekici bir örnektir: Yaz dönemlerinde birçok entegre üretici aşı programına geçiş yapmaktadır. Bu uygulama baskıyı anında azaltmasa da takip eden aylarda belirgin bir iyileşme sağlar. Yaz sonrasında lezyon skorlarında gözlemlenen düşüşler, bu etkinin açık bir göstergesidir.
Fransa ve İspanya’da yılda en az iki kez yapılan rotasyon programları sayesinde, özellikle 2023’ten bu yana sahadaki baskı genel olarak stabil ya da azalan bir eğilim göstermektedir. Bu iki ülkede E. tenella baskısı da sürekli düşüş eğilimindedir.
Buna karşın, Belçika ve Birleşik Krallık farklı bir tablo çizmektedir. Her iki ülkede de üreticilerin büyük kısmı koksidiyostat rotasyonu uygulamamaktadır. Normal şartlarda bu strateji çalışsa da daha zorlu dönemlerde riskli hale gelebiliyor; nitekim E. acervulina lezyon skorlarındaki artışlar bunun bir göstergesi.
Birleşik Krallık özelinde ise tablo daha da dikkat çekici. 2022 öncesinde E. maxima ve E. tenella lezyon skorlarında baskı söz konusuydu. Ancak 2022 baharında, üreticilerin farklı bir kontrol programına geçişiyle bir kırılma noktası yaşandı. Tüm rotasyonlarda olduğu gibi etkiler hemen görülmedi; bununla birlikte 2-3 döngü sonrasında baskının özellikle E. maxima ve E. tenella’da net şekilde azaldığı gözlemlendi. E. acervulina’da ise baskı normalde de yüksek seyrettiği için bu etki daha sınırlı kaldı.
Özet
Bu çalışma, dört farklı Avrupa ülkesinde gelişen koksidiyoz trendlerini ele alarak, ülkeler arasındaki stratejik farklılıkları gözler önüne sermektedir.
- İklim değişimleri, koksidiyoz kontrolünü her zamankinden daha zor hale getiriyor.
- Ülkelerin stratejileri, hastalık baskısı trendlerinde belirleyici rol oynuyor.
- Uyum sağlamak kilit önem arz ediyor: Rotasyon uygulamaları, baskı artışına karşı güçlü bir silah olabilir.
Sonuç olarak, genel trendler önemli stratejik farklılıkları ortaya koysa da her işletmenin kendine özgü ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirilmesi şarttır.
Aviapp® bu noktada, sağladığı içgörüler ve veri odaklı analizlerle, üreticilerin kanıta dayalı kararlar almasına ve kendi operasyonlarına özel çözümler geliştirmesine olanak tanıması anlamında vazgeçilmez bir enstrüman olmaya devam ediyor.